Sayısal Yükseklik Modeli (DEM), yeryüzünün topografik yapısını dijital bir ortamda temsil eden ve genellikle piksellerden oluşan bir raster veri türüdür.
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) projelerinin en temel bileşenlerinden biri olan DEM, bir bölgenin fiziki harita veya topoğrafya (topografya) haritası altyapısı oluşturulurken arazinin üç boyutlu yapısını matematiksel olarak analiz edilebilir hale getirir. Her pikselin deniz seviyesinden yüksekliğini temsil ettiği bu modeller, yeryüzündeki yükselti farklarını bir harita düzlemine hatasız aktarmamızı sağlar.
Sayısal Yüzey Modeli (SYM)- Digital Surface Model (DSM)
Sayısal Yüzey Modeli (SYM), yeryüzünün en üst tabakasını; yani binaları, yolları ve bitki örtüsünü de kapsayan halini temsil eden bir yükseklik modelidir.
Uzaktan algılama teknikleriyle elde edilen bu modeller, yeryüzündeki tüm doğal ve yapay unsurların yükseltilerini içerir. Özellikle şehir planlama, telekomünikasyon ve hava kirliliği haritası gibi dikey engellerin hesaba katılması gereken çalışmalarda, SYM verisi üzerinden yapılan analizler gerçek dünya koşullarını en iyi yansıtan sonuçları sunar.
Sayısal Arazi Modeli (SAM)- Digital Terrain Model (DTM)
Sayısal Arazi Modeli (SAM), yeryüzü üzerindeki tüm yapay ve doğal nesnelerden arındırılmış, sadece "çıplak" toprak yüzeyini gösteren sayısal modeldir. Bu modelde binalar veya ağaçlar yer almaz; bunun yerine sadece vadi, ova ve dağ gibi yer şekilleri ön plandadır.
SAM verileri genellikle izohips (eş yükselti eğrisi) üretimi, drenaj analizleri ve bir bölgenin temel yer şekillerini gösteren bir dilsiz (boş) harita altyapısı hazırlarken temel altlık olarak kullanılır.
Sayısal Yükseklik Modeli Nasıl Oluşturulur?
Sayısal Yükseklik Modeli üretimi için genellikle uçak veya uydulardan alınan uzaktan algılama verileri temel alınır. Günümüzde en hassas modeller LİDAR taramaları, stereo fotogrametri ve radar interferometrisi yöntemleriyle elde edilir. Ham nokta verileri toplandıktan sonra, sürekli bir yüzey oluşturmak için enterpolasyon teknikleri ve triangulation (üçgenleme) yöntemi gibi algoritmalar uygulanır. Ayrıca, mevcut kağıt paftaların sayısallaştırma işleminden geçirilmesiyle elde edilen vektör veri setleri de DEM üretiminde önemli bir veri kaynağı teşkil etmektedir.
MapMind’ın uygulamalı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Eğitimlerine katılarak, raster veriler üzerinden çeşitli analizler yapmayı öğrenebilirsiniz.
Sayısal Yükseklik Modelinin (DEM Verisi) Kullanım Alanları
Hidrolojik analizlerden savunma sanayisine kadar uzanan Sayısal Yükseklik Modelinin (DEM verisi) kullanım alanları çok geniş bir yelpazeye yayılmıştır. Bu veriler sayesinde arazinin eğim ve bakı analizleri yapılarak hassas tarım projelerinde NDVI (Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi) çalışmaları desteklenebilir veya bir bölgenin yükseklikle ilişkili yoğunluk haritası oluşturulabilir. Ayrıca, hava fotoğraflarının geometrik olarak düzeltilip ortofoto haline getirilmesinde DEM verisi vazgeçilmezdir.